İstanbul Suça Sürüklenen Çocuk Avukatı

Suça sürüklenen çocuk kavramı ve yaş kaydı

Çocuk Koruma Kanunu, kanunlarda suç olarak tanımlanan bir fiili işlediği iddiasıyla hakkında soruşturma veya kovuşturma yapılan ya da işlediği fiilden dolayı güvenlik tedbirine karar verilen çocuğu ‘suça sürüklenen çocuk’ olarak tanımlar. Bu ifade, çocuğu peşinen suçlu ilan etmez. Masumiyet karinesi ve çocuğa özgü usul güvenceleri süreç boyunca korunmalıdır.

Kimlik ve doğum kaydı ilk kontroldür; fiil tarihindeki yaş, ceza sorumluluğu ve uygulanacak usul bakımından önem taşır. Nüfus kaydıyla ilgili tereddüt varsa resmî kayıt ve gerektiğinde uzman değerlendirmesi görülmeden sonuç çıkarılmaz. Çocuğun eğitim, sağlık ve aile koşulları, olayın hukuki nitelendirmesinden ayrı fakat süreç planı için önemli verilerdir.

İfade ve zorunlu müdafi güvencesi

Ceza Muhakemesi Kanunu uyarınca kendisini savunamayacak derecede çocuk olan şüpheli veya sanığa istemi aranmaksızın müdafi görevlendirilir. Çocuk hakkında işlem yapılırken hakların anlayabileceği biçimde açıklanması, baskıdan uzak ortam ve çocuğun yararını gözeten iletişim önemlidir. İfade öncesinde çocuğa ne söylemesi gerektiğini ezberletmek doğru bir hazırlık değildir.

İlk temasta işlemi yapan birim, dosya numarası, çocuğun nerede olduğu ve müdafi görevlendirmesi sorulur. İfade veya tutanak imzalanmadan önce metnin çocuğun anlatımını doğru yansıtıp yansıtmadığına dikkat edilir. Kollukta, savcılıkta ve mahkemede yapılan işlemler aynı aşama değildir; her belgenin tarihi ve düzenleyen makam ayrı kaydedilir.

Veli bildirimi, mahremiyet ve çocuğun korunması

Çocuğun kanuni temsilcisine bildirim ve sürece katılımı somut işlemin niteliğine göre değerlendirilir. Veli veya yakının görevi çocuğu yönlendirmek, diğer çocuklarla temas kurup anlatımları eşleştirmek ya da dosyayı sosyal medyada yaymak değildir. Çocuğun adı, okul bilgisi, fotoğrafı ve dosya ayrıntıları çevrim içi ortamda paylaşılmamalıdır.

Çocuk aynı zamanda istismar, ihmal, bağımlılık, aile içi şiddet veya başka bir korunma ihtiyacı içinde olabilir. Ceza isnadı, bu ihtiyacın göz ardı edilmesine yol açmamalıdır. Acil sağlık veya güvenlik riski varsa uygun resmî kurumlara erişim, hukuki savunma planından ayrı fakat eş zamanlı ele alınır.

Sosyal inceleme ve koruyucu-destekleyici tedbirler

Çocuk Koruma Kanunu; danışmanlık, eğitim, bakım, sağlık ve barınma gibi koruyucu ve destekleyici tedbirleri düzenler. Hangi tedbirin uygun olduğu, çocuğun gerçek ihtiyacına ve uzman değerlendirmesine göre belirlenir. Ceza dosyasındaki karar ile çocuğun destek ihtiyacı aynı soru değildir; ancak birlikte ele alınmaları gerekebilir.

Sosyal inceleme raporu hazırlanmışsa görüşmenin koşulları, raporun dayandığı güncel bilgiler ve çocuğun aile-eğitim çevresiyle uyumu incelenir. Rapor, tarafların sloganlarının tekrarı değil; çocuğun bireysel koşullarını görünür kılan uzman çalışması olmalıdır. Okul ve sağlık kayıtları gerektiği kadar ve mahremiyet gözetilerek sunulur.

Dijital delil, akran ilişkisi ve ilk dosya planı

Çocukların kullandığı telefon, oyun hesabı, sosyal medya veya mesajlaşma kayıtları dosyada delil olabilir. Cihazın kime ait olduğu, kim tarafından kullanıldığı, hesabın erişim geçmişi ve kaydın nasıl elde edildiği görülmeden içerik çocuğa kesin biçimde yüklenemez. Cihazı silmek veya hesaba müdahale etmek yerine mevcut kayıt ve teslim tutanağı korunmalıdır.

İlk değerlendirmede fiil tarihindeki yaş, isnat, ifade ve müdafi bilgisi, çocuğun eğitim-sağlık durumu, diğer çocuklarla ilişkisi ve dijital/fiziksel delil listesi ayrı başlıklara yazılır. Sonuç garantisi verilmez; amaç, çocuğun haklarını korurken maddi gerçeğe ve çocuğun üstün yararına uygun, belgeye dayalı bir süreç yürütmektir.

İstanbul dosyasında kritik hukuki ayrımlar

Ceza dosyasında ilk ayrım; kişinin müşteki, mağdur, şüpheli veya sanık sıfatı ile işlemin soruşturma ya da kovuşturma aşamasında olup olmadığıdır.

İfade, gözaltı, arama, el koyma, adli kontrol ve tutuklama aynı işlem değildir. Mevcut tutanak ve kararın saati, başvuru planını etkileyebilir.

Delil ve belge haritası

Çağrı kâğıdı, yakalama veya arama tutanağı, el koyma listesi, ifade tutanağı ve dijital materyale ilişkin kayıtlar değiştirilmeden korunmalıdır.

Mesaj, kamera veya cihaz kaydının yalnızca içeriği değil; kaynağı, bütünlüğü ve elde edilme yöntemi de değerlendirilir.

İlk görüşmeden işlem planına

Acil temas sırasında olayın ayrıntılı savunmasını açık mesajla göndermek yerine sıfat, işlem türü, yer ve saat bilgisi paylaşılmalıdır.

Dosya incelemesi sonrasında isnat, delil, usul işlemi ve başvuru imkânları ayrı başlıklar hâlinde ele alınır.

İstanbul genelindeki başvurularda görevli adliye, yetki, tebligat ve süre bilgisi dosyanın türüne göre ayrı incelenir.